Brieven zijn meer dan woorden op papier. Ze kunnen stemmen zijn die reiken over afstand en tijd, of handen die iemand vasthouden die anders alleen zou staan. Anderhalve eeuw geleden, op een eiland in de Stille Oceaan, zat pater Damiaan aan zijn kleine schrijftafel. In zijn brieven uit Kalawao weerklonk geen proza of poëzie, maar de noodkreet van een man die het lijden in zijn gemeenschap niet kon aanzien. Hij vroeg om hulp: medische middelen, helpende handen, aandacht. Zijn brieven waren meer dan een smeekbede alleen. Ze waren een getuigenis. Ze spraken over onrecht, over mensen met lepra die verbannen en uitgesloten waren door hun regering, en ze riepen op tot actie. Met zijn pen probeerde hij een vergeten groep noodlijdenden in het blikveld te duwen van hen die in zijn ogen konden en moesten hulp bieden. Daarmee legde hij ook een stukje van zichzelf bloot: zijn angst, zijn geloof en zijn diepe medeleven.
Damiaans woorden waren niet vrijblijvend. Ze waren een directe oproep tot medemenselijkheid en een confrontatie met de macht van wie kon helpen en het niet of onvoldoende deed. De brieven waren een brug tussen het isolement van Molokaï en de wereld daarbuiten, tussen machteloosheid en actie.
Diezelfde kracht leeft vandaag ook in de briefschrijfcampagnes van Amnesty International. Er worden brieven geschreven voor hen die geen stem hebben, naar wie niet geluisterd wordt. Tijdens de schrijfcampagne van december vraagt Amnesty om brieven te schrijven voor tien personen of groepen die onterecht in de gevangenis zitten of die omwille van machtsmisbruik en onrechtvaardigheid andere vormen van onrecht of uitsluiting ondergaan. Ook deze brieven leggen getuigenis af en vragen om een (re)actie. De boodschap is duidelijk: stop het onrecht. Naar de mensen en organisaties zelf worden ook kaartjes gestuurd, om hen te laten weten dat ze niet vergeten zijn. Ongeacht het verschil in tijd en context blijft de essentie dezelfde: een brief is een daad van aanwezigheid, van erkenning en van zorg. Het schrijven ervan vraagt moed van de schrijver, omdat de wereld vaak onverschillig en hard is. ‘Hoe kan één brief het verschil maken?’ hoor je wel eens. Maar één brief verandert het verhaal van iemand die anders vergeten zou worden. Het schrijven van die ene brief is een daad van betrokkenheid die een keten van verandering kan starten.
